Cuộc phiêu lưu lịch sử Vành Đai và Con Đường - Nguyễn Gia Kiểng

Cuộc phiêu lưu lịch sử Vành Đai và Con Đường 

Nguyễn Gia Kiểng

Trung Quốc đã từng là đế quốc chế ngự Châu Á trong hơn 2000 năm và vẫn là nước đông dân nhất thế giới. Tuy vậy một đặc tính của Trung Quốc trong suốt dòng lịch sử là nó chưa bao giờ có tham vọng bành trướng ra khỏi vùng Đông Á. Cuộc chinh phục của Thành Cát Tư Hãn đã diễn ra trong hoàn cảnh Trung Quốc không chủ động mà chỉ là nạn nhân. Đặc tính này đang chấm dứt ngay trước mắt chúng ta với dự án khổng lồ được gọi là "Sáng kiến Vành Đai và Con Đường" (Belt and Road Initiative).

Trong một cố gắng thoát hiểm

Dự án này, cho tới gần đây vẫn còn được gọi là "Một vành đai, một con đường" được dự trù hoàn tất vào năm 2049, đánh dấu 100 năm thành lập nước Cộng Hòa Nhân Dân Trung Hoa, và sẽ đưa Trung Quốc lên ngôi vị cường quốc số 1 và vượt trội nhất thế giới với trọng lượng kinh tế lớn hơn cả Mỹ, Châu Âu và Nhật cộng lại. Nó được coi là sáng kiến vĩ đại của Tập Cận Bình và đã khiến ông được tôn vinh làm chủ tịch vô thời hạn của Trung Quốc và được đưa tên vào hiến pháp như Mao Trạch Đông. Tuy vậy người ta có lý do để nghĩ rằng "sáng kiến" này không thể hiện một viễn kiến mà chỉ do hoàn cảnh đưa đẩy để dần dần biến thành một cuộc chạy trốn bắt buộc về phía trước và không còn kiểm soát được nữa.

Sáng kiến này trước hết nằm trong khuôn khổ của cố gắng thoát hiểm của Trung Quốc sau cuộc khủng hoảng kinh tế toàn cầu năm 2008. Đảng Cộng Sản Trung Quốc đã hốt hoảng. Thủ tướng Trung Quốc lúc đó là ông Ôn Gia Bảo đã tuyên bố rằng nếu tỷ lệ tăng trưởng kinh tế thụt xuống dưới mức 8% thì Trung Quốc sẽ lâm vào bạo loạn. Lời tuyên bố này tương đương với một lời thú nhận tình trạng tuyệt vọng -bởi vì tăng trưởng 8% là một mục tiêu không thể thực hiện được trong một bối cảnh suy thoái toàn cầu và như thế Trung Quốc sẽ có bạo loạn- nhưng nó chắc chắn không phải là ý kiến cá nhân của ông Ôn Gia Bảo, bởi vì sau đó không có cấp lãnh đạo Trung Quốc nào phát biểu khác, trái lại mọi cố gắng của chính quyền Trung Quốc đều phản ánh mối lo sợ của ông.

Trước hết là nỗ lực phát triển nhanh chóng thị trường nội địa để bù lại sự sút giảm của hoạt động xuất khẩu. Lương công nhân nói chung được tăng gấp đôi trong vòng khoảng hai năm. Biện pháp này không thành công mà còn có tác dụng ngược lại với sự chờ đợi. Tiêu thụ nội địa không tăng bao nhiêu vì người Trung Quốc chủ yếu dùng số thu nhập mới để cất giữ phòng hờ khi đau ốm, nỗi ám ảnh thường trực của họ vì Trung Quốc không có bảo hiểm an sinh xã hội. Việc tăng lương công nhân đã chỉ khiến giá thành của hàng xuất khẩu tăng lên và khó bán. Một số công ty nước ngoài sau đó đã di chuyển sang các nước khác trong vùng như Bangladesh, Myanmar, Thái Lan và cả Việt Nam.

Một sáng kiến khác được tung ra năm 2014 là dựa trên hình ảnh của Trung Quốc như là một thị trường có tiềm năng lớn và còn nhiều dự trữ ngoại tệ -vì còn cho Mỹ và Châu Âu vay trên 3.000 tỷ USD- để biến Thượng Hải thành một trong những trung tâm tài chính lớn, tương đương với New York hay ít nhất với London và Tokyo. Hy vọng của chính quyền Trung Quốc là như thế họ sẽ dễ huy động các nguồn vốn quốc tế. Người dân Trung Quốc, đặc biệt là giai cấp trung lưu, được hô hào dồn tiền mua cổ phần. Trong vòng không đầy một năm số vốn cũng như số người đầu tư vào thị trường chứng khoán Thượng Hải tăng gấp hơn mười lần. Chỉ số CSI 300 cũng tăng cũng tăng gần 100%. Người Trung Quốc đổ xô đi mua cổ phiếu, thị trường chứng khoán Thượng Hải gần như trở thành một sòng bài. Sáng kiến này sau không đầy hai năm đã trở thành một tai họa vì mùa hè 2015 thị trường chứng khoán Thượng Hải và Thẩm Quyến đã sụp đổ khiến một phần quan trọng của giai cấp trung lưu phá sản. Thị trường chứng khoán Trung Quốc sau đó đã liên tục suy sụp mặc dù chính quyền Bắc Kinh không ngừng can thiệp một cách rất tốn kém để cứu vãn. Từ đầu năm nay –cho đến khi tôi viết những dòng này- thị trường chứng khoán Thượng Hải đã xuống hơn 22%, Thẩm Quyến gần 30% (trong khi các thị trường chứng khoán Châu Âu xuống khoảng 5 tới 10%, Mỹ quân bình, Nhật xuống ít, riêng Ân Độ tiếp tục lên). Vấn đề phục hồi thị trường chứng khoán để làm dụng cụ động viên vốn hoàn toàn không đặt ra nữa nhưng các ngân hàng của nhà nước vẫn phải liên tục dồn tiền để tránh sự sụp đổ của thị trường chứng khoán kéo theo sự sụp đổ của cả nền kinh tế. Thất bại đã rất đau đớn.

Biện pháp kinh tế đã giúp Bắc Kinh giữ được mức độ tăng trưởng giả tạo cao là xây dựng. Kinh tế Trung Quốc là kinh tế chỉ huy và các tỉnh nhận được lệnh của trung ương là phải duy trì mức tăng trưởng 8% bằng mọi giá. Giải pháp khả thi duy nhất đối với họ là xây dựng. Xây dựng không đòi hỏi kỹ thuật cao và lại có tác dụng lôi kéo vô số hoạt động khác. Họ đã xây dựng tới tấp và vẫn còn tiếp tục xây dựng cho tới nay dù đã xây hàng trăm thành phố không người ở. Một nghiên cứu cho thấy là vào đầu năm 2017 số căn hộ (apartment) không người ở đã lên tới 64 triệu. Giờ này chắc phải trên 70 triệu. Trị giá các căn hộ này dĩ nhiên được tính vào tổng sản lượng quốc gia và khiến tỷ lệ tăng trưởng GDP của Trung Quốc không xuống nhiều so với trước năm 2008, mới đầu ở mức 8%, sau đó dần dần xuống 7% và bây giờ 6,5%. Điều mà mọi người đều có thể nhận thấy là kinh tế Trung Quốc luôn luôn "đạt chỉ tiêu". Lý do dễ hiểu là các cao ốc và các căn hộ được đánh giá một cách tùy tiện. Trên thực tế các căn hộ này có mọi triển vọng sẽ không bao giờ bán được và sẽ hư dần, như thế chúng không có một giá trị nào cả. Trị giá trung bình của mỗi căn hộ là 100.000 USD, trị giá của 70 triệu căn hộ không người mua như vậy vào khoảng 7.000 tỷ USD. Nếu trừ ra số tiền này khỏi GDP thì kinh tế Trung Quốc không tăng trưởng mà còn suy thoái nặng. Trung Quốc đã và vẫn còn đang trả giá rất đắt để giữ một tỷ lệ tăng trưởng giả tạo.

Cũng không phải chỉ có thế. Các thành phố ma không chỉ là những tốn kém vô ích mà còn làm mất đi nhiều vùng đất phì nhiêu lớn trong khi đất canh tác được của Trung Quốc ngày càng hiếm. Cũng nên nhắc lại rằng Trung Quốc tuy có diện tích 10 triệu km2 nhưng hơn một tỷ người sống chen chúc trên một phần đất được coi là cái nôi lịch sử của Trung Quốc ở phía Đông không tới 2 triệu km2 và phần lớn các thành phố ma mọc lên tại vùng này. Một thí dụ là tại Quảng Đông, nơi 115 triệu người sống trên 180.000 km2, có hai thành phố ma rất lớn, Đông Quản dự trù cho 10 triệu người và Đại Á Vịnh dự trù đón 12 triệu người nhưng sau sáu năm hơn 70% các căn hộ vẫn chưa có người mua và còn bỏ trống. Trung tâm Thương mại Nam Á (The South China Mall) tại Đông Quản được xây lên với tham vọng sẽ là trung tâm thương mại lớn nhất thế giới bây giờ trống trơn, nhắc nhở một mộng lớn không thành.

Trung Quốc không chỉ xây nhà và các thành phố, họ còn xây đủ loại công trình kết cấu hạ tầng : xa lộ, đường sắt, cầu, kênh đào, đường ống dẫn dầu khí (pipeline), phi trường, hải cảng v.v. Họ xây ở bất cứ nơi nào có thể xây, kể cả những nơi không nên xây như khu thắng cảnh Thạch Lâm mà tôi đã nói tới trong một bài trước (1). Trung Quốc không chỉ có những thành phố ma mà còn có xa lộ vắng và những tuyến đường sắt chỉ có một chuyến tầu mỗi ngày, thậm chí mỗi tuần (2). Một thí dụ mà tôi biết được trong chuyến thăm viếng Trung Quốc vừa qua là tuyến đường bộ dài 2000 km từ Shangri-La tới Lhassa không còn được sử dụng nữa dù mới hoàn thành gần đây.

Để trả lời những thắc mắc ngày càng khó bỏ ngoài tai chính quyền Bắc Kinh nói rằng họ đang xây dựng cho ngày mai. Nhưng ngày mai nào vì phần lớn các thành phố, căn hộ và đường xá trống và do đó không được bảo trì này sẽ hư hỏng trong tương lai gần ? Trên đường từ Côn Minh tới Đại Lý tôi đã thấy một khu đất rộng trên đó có hàng trăm xe cần trục cao vút giống như những con sếu khổng lồ đứng yên. Hỏi ra thì được biết chúng không thể sử dụng được nữa vì không còn chỗ nào để xây. Một sự thực không thể chối cãi là Trung Quốc đã tốn rất nhiều tiền cho những công trình xây dựng không chỉ vô ích mà còn cướp đi tài nguyên ngày càng quý hiếm : đất.

Nhưng tại sao ? Cho tới nay giải thích thông thường vẫn là đã có sai lầm về ước tính nhu cầu trong kế hoạch, nhưng tại sao có thể sai lầm quá đáng như vậy ? Thăm viếng Trung Quốc lần này tôi nghĩ còn có một lý do khác : an ninh. Nhìn các toán cảnh sát võ trang hiện diện khắp nơi trong tư thế sẵn sàng can thiệp tôi chợt nhớ lại lời ông Ôn Gia Bảo là tăng trưởng kinh tế chậm lại chắc chắn sẽ đưa tới bạo loạn. Đó là nỗi ám ảnh của ban lãnh đạo cộng sản Trung Quốc khi kinh tế khựng lại và khuynh hướng ly khai mạnh lên. Họ cần xây đường, đường sắt cũng như đường bộ, để có thể điều động nhanh chóng đến bất cứ nơi nào một lực lượng vũ trang đủ mạnh để dập tắt mọi cuộc nổi dậy. Lo ngại về an ninh của Đảng Cộng Sản Trung Quốc được thể hiện qua một sự kiện mà ít nhà báo nào để ý, đó là công an Trung Quốc hoàn toàn thuộc trung ương, ngay cả các tỉnh và các khu tự trị cũng không có quyền có công an riêng, chưa nói quân đội địa phương. Khuynh hướng ly khai có thật tại Trung Quốc, nó nổi bật tại Tây Tạng và Tân Cương nhưng cũng có ngay cả tại Vân Nam, Quảng Tây, Tứ Xuyên và các tỉnh phía Tây nói chung. Điểm nổi bật của Trung Quốc hiện nay mà các quan sát viên đều đồng ý là trong giai đoạn phát triển ồ ạt các tỉnh được lợi nhất đã là các tỉnh phía Đông giáp bờ biển, thuộc vùng được coi là cái nôi của Hán tộc. Nói chung hiện nay các tỉnh phía Đông giầu gấp ba lần các tỉnh phía Tây (hay các tỉnh phía Tây nghèo gấp ba lần các tỉnh phía Đông).

Chính sách xây dựng ồ ạt này như vậy nhắm hai mục tiêu, duy trì mức tăng trưởng giả tạo và kiểm soát các tỉnh miền Tây nơi sự chênh lệch giầu nghèo Đông Tây đang nuôi dưỡng khuynh hướng ly khai. Các cuộc tấn công của các nhóm "chống Hán" thường xuyên xảy ra tại Tân Cương, chính quyền Trung Quốc đã giam giữ hàng triệu người trong tỉnh 21 triệu dân này. Tại nhà ga Côn Minh đầu năm 2014 một nhóm khủng bố đã dùng dao đâm chết hơn 30 người. Việc xây dựng các đường giao thông dĩ nhiên có tác dụng phát triển các tỉnh phía Tây nhưng khi tới đây người ta nhận ra là chúng cũng đáp ứng nhu cầu quân sự. Phi trường Lhassa, thủ đô Tây Tạng, chỉ có một hay hai chuyến bay dân sự mỗi ngày nhưng đầy rẫy phi cơ chiến đấu và xe tăng. Và chính vì nhu cầu an ninh được coi là khẩn cấp sau cuộc khủng hoảng kinh tế 2008, như lời ông Ôn Gia Bảo, nên chúng đã được xây dựng một cách dồn dập. Kết quả là sau đó Trung Quốc có một lực lượng xây dựng, trang thiết bị cũng như công nhân, quá dư thừa so với nhu cầu, và họ phải tìm cách sử dụng. Đó chính là nguyên nhân của "sáng kiến" Vành đai và Con đường.

Một vành đai, Một con đường

Tháng 9/2013 trong một bài diễn văn tại Kazakhstan ông Tập Cận Bình tuyên bố Trung Quốc sẵn sàng hợp tác xây dựng một con Đường Tơ Lụa Mới nối liền Trung Quốc và Châu Âu. Một tháng sau, tại Indonesia ông kêu gọi hợp tác xây dựng các hải cảng cho một con đường biển nối liền các tỉnh bờ biển Trung Quốc và Địa Trung Hải thông qua Châu Phi. Hai bài diễn văn này được coi là đã chính thức khai sinh ra "Sáng kiến Một vành đai, Một con đường". Vành đai trên đất liền, con đường trên biển. Vành đai gồm bốn hành lang giữa Trung Quốc và Châu Âu và một hành lang ASEAN từ Côn Minh qua Lào, Campuchia, Malaysia tới Singapore ; mỗi hành lang bao gồm xa lộ, đường sắt, đường ống dẫn dầu khí và cả các nhà máy. Con đường là đường biển nối liền các hải cảng.

Dự án khổng lồ được gọi là "Sáng kiến Vành Đai và Con Đường" (Belt and Road Initiative).

Thực ra hai bài diễn văn của Tập Cận Bình chỉ đặt một tên gọi chung cho rất nhiều công trình xây lắp đủ loại đã được xúc tiến rất mạnh mẽ từ trước, ít nhất từ năm 2010, khi Trung Quốc thấy phải tìm mọi cách để sử dụng khả năng xây dựng quá dư thừa so với nhu cầu trong nước mà họ đã tạo ra để thoát hiểm trong cơn hốt hoảng 2008. Các công ty xây lắp Trung Quốc đấu thầu các công trình đủ loại –xa lộ, đường sắt, hải cảng, cầu, đường ống dẫn dầu khí, phi trường, nhà máy v.v.- ở khắp mọi nước, dĩ nhiên kể cả Việt Nam, với những điều kiện vừa dễ dãi vừa thuận lợi. Dễ dãi vì giá thấp hơn hẳn so với các công ty khác trên thế giới, thuận lợi vì Ngân Hàng Ngoại Thương Trung Quốc sẵn sàng cho vay chi phí xây dựng với lãi suất rất thấp hoặc không lấy lãi.

Một điều quan trọng cần được lưu ý là cũng vào lúc đó Trung Quốc nhận ra là phải gỡ bỏ dần thay vì thành lập thêm các nhà máy nhiệt điện, thép, giấy, phân bón chạy bằng than. Họ bán với giá gần như cho không các thiết bị dự trù cho các nhà máy sắp thành lập nhưng sẽ không thành lập nữa và còn đề nghị đảm nhiệm việc xây dựng với giá đặc biệt hấp dẫn. Nhiều nước, trong đó có Việt Nam, đã trở thành những bãi rác công nghiệp của Trung Quốc. Tập Cận Bình chỉ mở ra giai đoạn thứ hai của một chính sách tháo chạy hốt hoảng về phía trước, đã có từ ít nhất ba năm.

Vành đai và Con đường

Đầu năm 2017 một hội nghị quốc tế mới được triệu tập ở Bắc Kinh và lần này toàn thể những công trình này được trình bày như một chương trình hợp tác toàn cầu và được gọi bằng một tên mới : "Sáng kiến Vành đai và Con đường". Đức, Anh, Pháp và Mỹ tuyên bố không ủng hộ vì "sáng kiến" này không rõ rệt về nhân quyền và môi trường nhưng 68 quốc gia khác đã tuyên bố hưởng ứng. Hiện nay, sau hơn một năm, không còn ai có thể phân biệt những quốc gia nào và những dự án nào nằm trong khuôn khổ của sáng kiến Vành đai và Con đường. Nó trở thành tên gọi chung của toàn bộ các công trình xây dựng và lắp ráp đủ loại trong đó Trung Quốc giữ vai trò chủ động, kể cả tại Nam Mỹ.

Không thể liệt kê hết những công trình này vì chúng quá nhiều, hơn 8.000 hợp đồng đã được ký kết, người ta chỉ có thể nhận xét vài nét chính của nó.

Thứ nhất là Trung Quốc tài trợ gần như hoàn toàn các dự án này và không đặt bất cứ một điều kiện nào về bản chất cũng như phẩm chất của các chính quyền. Trung Quốc hợp tác với bất cứ chính quyền nào chấp nhận hợp tác với họ, dù là một chính quyền tham nhũng, quân phiệt, bạo ngược.

Thứ hai là chính quyền Trung Quốc trong tuyệt đại đa số các trường hợp không trực tiếp ký các hợp đồng. Đối tác của các quốc gia là các công ty quốc doanh Trung Quốc. Các công ty này cho vay vốn đầu tư và điều động công nhân của mình tới nơi cùng với các trang thiết bị và vật liệu cần thiết để thực hiện.

Thứ ba là để đổi lại với những dễ dãi, Trung Quốc đòi một điều kiện là trong trường hợp có tranh tụng các tòa án Trung Quốc sẽ phán quyết. Trung Quốc như vậy vừa là đối tác vừa là trọng tài.

Trong số những dự án được nói tới nhiều nhất người ta có thể kể tuyến đường sắt 12.000 km nối liền Nghĩa Ô (Yiwu) thuộc tỉnh Chiết Giang với London (trong đó Trung Quốc chỉ xây những đoạn đường mới để bổ túc cho những đoạn đường có sẵn), xa lộ nối liền thủ đô Nairobi và cảng Mombassa tại Kenya, nhà máy nhiệt điện chạy bằng than tại Bostwana, tuyến đường sắt 62 tỷ USD từ Khách Thập (Kashgar, Tân Cương) tới cảng Gwadar (Pakistan), đường ống dẫn dầu khí từ Turmenistan tới Thượng Hải, đường sắt xuyên Lào, Đập Diam - Basha tại Pakistan, cảng Hambantota tại Sri Lanka, chiếc cầu dài trên quần đảo Malidives, hay xa lộ Montenegro. Những dự án này được nói tới nhiều vì những sự cố chứ không phải vì chúng quan trọng hơn những dự án khác.

Thí dụ như cảng Hambantota sau khi hoàn tất không có tầu buôn nào ghé, do đó không có lợi tức để trả nợ, cuối cùng phải nhường cho Trung Quốc quyền khai thác trong 99 năm. Cảng Gwadar cũng trong trường hợp tương tự và phải nhường cho Trung Quốc trong 40 năm (Trung Quốc cũng đang đề nghị một giải pháp tương tự với cảng Kyauk Pyi với chi phí xây dựng 7,2 tỷ USD của Myanmar). Xa lộ Montenegro được xây bất chấp các kết luận của các nghiên cứu theo đó nước Montenegro hoàn toàn không cần xa lộ dài 100 km này, một xa lộ hơn nữa rất tốn kém vì phần lớn là những cầu bắt ngang các đỉnh núi cao. Trị giá dự trù của xa lộ là 950 triệu USD nhưng bây giờ số tiền này đã dùng hết và còn cần thêm 1.200 triệu USD. Montenegro là một nước rất nhỏ, chỉ có 630.000 dân và đã nợ gần 100% GDP rồi. Chắc chắn không ai cho vay nữa trừ Trung Quốc. Để được gì ?

Chiếc cầu 225 triệu USD trên quần đảo Maldives còn khó tưởng tượng hơn. Nó không có ngay cả lý do hiện hữu. Maldives (300 km2, 400.000 dân) là một nước Hồi giáo dữ tợn trong đó một thiếu nữ chưa có chồng mà có người yêu có thể bị đánh 100 hèo, trẻ con 10 tuổi phải chịu trách nhiệm về hành động của mình trước tòa và chịu án tù. Maldives hoàn toàn không có tương lai vì trong vòng 60 năm nữa sẽ chìm dưới mặt nước biển và người Maldives sẽ phải di tản đi nơi khác. Chiếc cầu này còn công dụng gì ? Điều chắc chắn là Maldives sẽ không bao giờ trả được món nợ 225 triệu USD cho Trung Quốc. Vậy Trung Quốc xây cầu này để làm gì ? Các quan sát viên đều đồng ý rằng Trung Quốc sẽ đòi chính quyền Maldives nhượng dài hạn quyền sử dụng chiếc cầu này rồi biến nó thành một đảo nhân tạo khi cả quần đảo đã chìm.

Nhà máy nhiệt điện chạy bằng than tại Botswana đã tốn 950 triệu USD của quốc gia chỉ có 2,2 triệu dân này nhưng ngay sau khi đưa vào hoạt động đã phát nổ. Chính quyền Botswana đề nghị trả 800 triệu USD cho hai công ty Nhật và Hàn Quốc để sửa chữa và nâng cấp nhà máy này nhưng các công ty này sau cùng đã từ chối.

Kết quả nào ?

"Sáng kiến Vành đai và Con đường" được báo chí Trung Quốc tưng bừng ca tụng như một dự án vĩ đại sẽ đưa Trung Quốc lên dài vinh quang của cường quốc số 1 và vượt trội. Điều mà mọi người đều phải đồng ý, vì quá hiển nhiên, là thế giới đang chứng kiến một dự án lớn nhất từ xưa đến nay, lớn gấp nhiều lần Vạn Lý Trường Thành và các kim tự tháp Ai Cập. Để có một ý niệm về tầm vóc của sáng kiến này nên biết là Trung Quốc đã sử dụng trong vòng ba năm từ 2011 đến 2013 một khối lượng bê tông lớn gấp rưỡi khối lượng bê tông mà Hoa Kỳ đã sử dụng trong suốt thế kỷ 20. Đây đang là diễn biến quan trọng và cần theo dõi nhất hiện nay vì sẽ quyết định tương lai của chế độ cộng sản Trung Quốc và sẽ có ảnh hưởng lớn lên toàn thế giới, trước hết là Châu Á và đặc biệt là Việt Nam.

Trung Quốc và những người bênh vực nó nói rằng Vành đai và Con đường là một sáng kiến hòa bình sẽ đem phúc lợi lại cho toàn thế giới, giúp các quốc gia chậm tiến vươn lên và đưa hàng tỷ người ra khỏi cảnh nghèo đói. Họ không hoàn toàn sai vì quả nhiên sáng kiến này đã giúp cải thiện một cách đáng kể, nhiều khi ngoạn mục, hạ tầng cơ sở của nhiều quốc gia kém mở mang, như tại Châu Phi.

Tuy vậy hầu hết các nhà nghiên cứu và các quan sát viên lại cho rằng mục tiêu của Trung Quốc chỉ giản dị là muốn gia tăng ảnh hưởng của Trung Quốc trên thế giới. Họ có lý bởi vì một mặt Trung Quốc chỉ nhắm xây dựng những công trình chiến lược chứ không hề quan tâm tới nước uống, nhà thương, trường học và mặt khác đã hợp tác ngay cả với những chính quyền rất tham nhũng và hung bạo, không những thế còn sử dụng tham nhũng và móc ngoặc để mua chuộc chúng. Cũng phải lưu ý một sự gian trá của Trung Quốc -và tất cả các chế độ độc tài- là khi nói đến hạ tầng cơ sở -hay kết cấu hạ tầng- họ chỉ nói đến những xây dựng vật chất như xa lộ, đường sắt, phi trường, hải cảng v.v. mà cố tình quên hai yếu tố của hạ tầng cơ sở quan trọng hơn nhiều là thể chế chính trị và con người.

Điều chắc chắn là Trung Quốc không phát động chương trình này vì lòng tốt. Như đã nói ở phần trên họ đã đẩy mạnh ngành xây dựng để thoát hiểm sau cuộc khủng hoảng 2008, rồi sau đó không xuống khỏi lưng cọp được nữa. Bành trướng thế lực thực ra chỉ là ước mơ sau khi đã bị bắt buộc phải lao vào một cuộc phiêu lưu hiểm nghèo mà bình thường chắc chắn họ không chọn.

Vậy sáng kiến Vành đai và Con đường đã đem lại cho họ những kết quả nào ?

Trung Quốc đã thành công lớn về mặt chiến lược. Các hành lang mở sang Châu Âu và sang Ấn Độ Dương (thí dụ như cảng Gwadar tại Pakistan và cảng Kyauk Pyi tại Myanmar) nếu tiếp tục được khai thác sẽ giúp Trung Quốc ra khỏi thế bị bao vây hiện nay trong đó phần lớn tiếp vận phải qua ngả Thái Bình Dương hoàn toàn do Mỹ và đồng minh khống chế. Ngoài ra sáng kiến này cũng đã khiến Trung Quốc trở thành nước có khả năng xây dựng vượt hẳn mọi quốc gia khác. Hiện nay bẩy trong số mười công ty xây dựng lớn nhất thế giới là của Trung Quốc.

Một kết quả cụ thể thấy rõ là Trung Quốc gần như đã làm chủ hai nước Lào và Campuchia. Thủ đô Viêng Chăn đã gần như trở thành một thành phố Trung Quốc và một thành phố Viêng Chăn mới, lớn hơn, sắp xây xong. Kinh tế Lào hoàn toàn nằm trong tay người Trung Quốc. Nếu tình hình này tiếp tục thì trong mười năm nữa Lào sẽ là một tỉnh của Trung Quốc trên thực tế. Một căp vợ chồng người Campuchia vừa về thăm quê hương. Bà vợ, thuộc hoàng gia, nói với tôi rằng bà ấy hoàn toàn tuyệt vọng. Campuchia đã trở thành một thuộc địa của Trung Quốc. Riêng Sihanoukville đã trở thành một thành phố cờ bạc và mại dâm, đã có 30 casino và còn sắp có thêm 70 casino mới, các nhà chứa mọc nên như nấm, người Campuchia đang dần dần dời đi nơi khác. Các hãng xưởng hầu hết là của người Trung Quốc. Bà ấy nói một cách giận dữ trước sự im lặng chua xót của ông chồng : "Campuchia không còn là nước của chúng tôi nữa, mất rồi !". Với Lào và Campuchia trong tay, Trung Quốc gần như đã bao vây Việt Nam.

Campuchia và Lào là mô hình thu nhỏ của những gì đang diễn ra tại Châu Phi. Trung Quốc ồ ạt đấu thầu các công trình kết cấu hạ tầng và các công ty Trung Quốc sản xuất những sản phẩm kỹ thuật thấp như may mặc cũng ồ ạt di chuyển sang đây vì nhân công rẻ hơn tại Trung Quốc hai ba lần. Một số khai thác các mỏ. Đã có hơn 10.000 công ty đủ loại của người Trung Quốc tại các nước Châu Phi, trong đó 90% là các công ty tư doanh. Châu Phi cũng như Lào, Campuchia và, ở mức độ nào đó, Afghanistan và Myanmar đang là nguồn cung cấp nhân công rẻ cho hàng Trung Quốc, nghĩa là đảm nhiệm vai trò của Trung Quốc trước đây. Trong nhất thời sự can thiệp của Trung Quốc đã có lợi cho các quốc gia này, cải thiện một cách ngoạn mục kết cấu hạ tầng và nâng cao mức sống của rất nhiều người.

Kết quả không khả quan tại các nơi khác. Các dự án do Trung Quốc cho vay vốn và đấu thầu thực hiện thường có những đặc tính chung là thiếu phẩm chất, gây ô nhiễm nặng, chậm trễ trong tiến độ thi công và đội giá. Đường sắt Cát Linh – Hà Đông là một thí dụ điển hình : phẩm chất không đạt yêu cầu, dự trù hoàn tất trong bốn năm, sau hơn bẩy năm vẫn chưa xong, chi phí dự trù 552 triệu USD bị đội lên thành 892 USD. Vũng Áng và Ninh Bình là những kinh nghiệm đau thương khác. Đây không phải là một vài ngoại lệ mà là số phận chung của gần như tất cả các dự án do Trung Quốc đảm nhiệm ở mọi nơi và mọi nước, nhiều khi còn bi đát hơn. Dự án xa lộ Montenegro bị đội giá từ 950 triệu USD lên 2.150 triệu USD và vẫn còn dở dang, nhà máy nhiệt điện than tại Botswana mới đưa vào hoạt động đã phát nổ. Các nước chủ nhà không thể kiện bởi vì nếu kiện tranh tụng sẽ do tòa án Trung Quốc phán quyết và kết quả sẽ quá hiển nhiên. Họ đành chịu và khi họ không còn khả năng vay nợ thêm thì Trung Quốc sẵn sàng đề nghị chuyển nhượng quyền khai thác, nghĩa là nhường một phần chủ quyền quốc gia, cho mình trong 99 năm. Người ta có thể đặt câu hỏi tại sao các nước chủ nhà có thể khờ khạo đến như thế ? Lý do rất giản dị là Trung Quốc đã mua chuộc các cấp lãnh đạo tham nhũng.

Dầu vậy, bên bị thiệt hại nhất, nghĩa là nạn nhân chính của "sáng kiến Vành đai và Con đường", chính là Trung Quốc. Thiệt hại đầu tiên là cách thi công gian lận và bê bối song song với thái độ thường thiếu nhã nhặn của những người điều khiển công trường, chưa kể ý đồ thường trực là muốn chiếm đoạt chủ quyền, đã tạo ra một phong trào bài Hoa tại nhiều nước chủ nhà. Việt Nam là một thí dụ. Malaysia và Myanmar ngừng những hợp đồng đang tiến hành, và việc Malaysia ngừng hợp đồng có nghĩa là hành lang ASEAN không thành. Sự bất mãn và phẫn nộ xuất hiện ở mọi nước nơi người dân có ít nhiều tinh thần quốc gia. Cũng rất may cho Trung Quốc là giai đoạn 3, giai đoạn "tổng tiến công" của sáng kiến Vành đai và Con đường, được tung ra đầu năm 2017 trùng với thời điểm Donald Trump lên làm tổng thống Mỹ. Donald Trump đã gây hấn với cả thế giới, làm rã rượi liên minh giữa các nước dân chủ, làm quên lãng phần nào môi trường và nhân quyền và khiến Mỹ trở thành đáng ghét hơn Trung Quốc dưới mắt nhiều dân tộc. Tuy vậy hình ảnh Trung Quốc cũng vẫn bị thiệt hại nặng.

Thiệt hại thứ hai là về mặt tài chính. Trung Quốc đấu thầu và cho vay vốn để thực hiện các công trình, nhưng phần lớn, nếu chưa phải là tất cả, các nước vay vốn đều không có tiền và cũng không muốn trả nợ. Trung Quốc làm gì được họ ? Giải pháp duy nhất là đành chịu, Trung Quốc không thể tịch thu xa lộ ở Nam Phi hay Ethiopia để đem về nước !

Nhưng mất mát tài chính không dừng lại ở đó. Vành đai và Con đường cũng là cơ hội để tiền và tài sản đào thoát khỏi Trung Quốc. Bên cạnh những xa lộ, đường sắt và hải cảng là những doanh nhân Trung Quốc mang vốn ra nước ngoài. Trong năm 2015 một nghiên cứu không bị phản bác cho thấy là đã có ít nhất 450 tỷ USD đào thoát ra nước ngoài từ Trung Quốc dưới hình thức đầu tư. Phong trào đào thoát của vốn từ đó chỉ tăng thêm chứ không giảm đi. Đây là một mất mát cho Trung Quốc chứ không phải là một sự bành trướng lực lượng. Hiện đang có khoảng 9.000 công ty tư của doanh nhân Trung Quốc được thành lập tại Châu Phi, có bao nhiêu trong số 9.000 doanh nhân này sẽ còn tự coi là công dân Trung Quốc trong mười năm nữa ? Có mọi triển vọng là sẽ không còn ai. Họ cũng giống như các doanh nhân Trung Quốc đầu tư tại các nơi khác.

Tương lai nào ?

Trong bài diễn văn tại hội nghị thượng đỉnh APEC họp tại Papua New Guinea tuần trước –một bài diễn văn đánh dấu một thay đổi chính sách đối ngoại quan trọng của Hoa Kỳ- phó tổng thống Mỹ Mike Pence đã mỉa mai sáng kiến Vành đai và Con đường của Bắc Kinh là "vành đai trói buộc và con đường một chiều". Nhưng ai bị trói và một chiều nào ? Có lẽ không hẳn như ông Pence nghĩ.

Như đã nói, sáng kiến Vành đai và Con đường về bản chất là sự tiếp nối của cố gắng thoát hiểm của chế độ cộng sản Trung Quốc sau cuộc khủng hoảng 2008, một sự tiếp nối bắt buộc và càng ngày càng trở nên bắt buộc hơn cho sự sống còn của chế độ. Bắc kinh không thể ngừng xây dựng vì ngành này đang, trực tiếp hoặc gián tiếp, nuôi sống hàng trăm triệu gia đình. Chính họ bị trói buộc, dù hầu như chỉ có chi ra chứ không có thu vào. Như vậy số phận của Vành đai và Con đường cũng là số phận của chế độ cộng sản Trung Quốc.

Tập Cận Bình đã được tôn vinh vì ông đã vẽ ra một tương lai huy hoàng trong một tình trạng tuyệt vọng. Người ta tin ông vì người ta cần và muốn tin. Người ta thần thánh hóa ông vì người ta cần một phép mầu. Nhưng Vành đai và Con đường không thể tiếp tục, chưa nói thành công, vì nó là một thách đố đối với sự thực và lý trí. Để thực hiện những công trình mà phần lớn sẽ mất không Trung Quốc đã vay tiền để trả nợ cũ và tiếp tục cho vay. Tình trạng này không thể tiếp tục lâu. Nó sẽ kết thúc khi Trung Quốc không còn vay được nữa. Trong cuộc thăm viếng Trung Quốc vừa qua tôi đã có thể thấy là không khí tưng bừng và phấn khởi đang nhường chỗ cho sự lo âu.

Khi nào ? Trung Quốc hiện đã nợ trên 30.000 tỷ USD -phần lớn là của các quỹ đầu tư- trong đó trên 25.000 tỷ USD là nợ của chính phủ và các công ty nhà nước, nghĩa là nợ nhà nước. Các định chế thẩm định đã bắt đầu hạ điểm tín nhiệm của Trung Quốc và tình trạng này sẽ gia tốc trong những ngày sắp tới. Hiện nay lãi suất của các công trái và các trái phiếu hai năm của các công ty của nhà nước Trung Quốc đã ở mức 3,2% (lãi suất của các công trái hai năm của Hoa Kỳ, Nhật và các nước Châu Âu chỉ vào khoảng 0,5% là cùng). Trung Quốc hiện đang phải vay nợ mới để trả nợ cũ và phải trả khoảng 1.000 tỷ USD tiền lãi mỗi năm.

Ngày đó sẽ không xa vì các quỹ đầu tư ngày càng đánh giá Trung Quốc không phải là một con nợ đáng tin.

Nguyễn Gia Kiểng

(27/11/2018)

(1) Trung Quốc 2018, sau mười năm thách đố

(2) Những thành phố kỳ quặc không bóng người ở Trung Quốc

https://thongluan-rdp.org/quan-di-m/item/10307-trung-qu-c-2018-2

TIN BẦU CỬ CẬP NHẬT (Tin Vắn Hàng Tuần Dec.1, 2018)-Vũ Linh

TIN BẦU CỬ CẬP NHẬT

Tin Vắn Hàng Tuần (DECEMBER 1 – 2018)

Vũ Linh

Như dự đoán, bà Cindy Hyde-Smith của đảng CH đã chính thức đắc cử thượng nghị sĩ Mississippi, hạ ông Mike Espy của đảng DC với tỷ lệ 54%-46%, trong cuộc bầu nghị sĩ vòng hai tại đây.

Chiến thắng này là chiến thắng thứ hai của đảng CH chống lại những cố gắng lấn đất dành dân tại các tiểu bang miền nam của đảng DC. Chiến thắng đầu là việc bà DC Stacey Abrams đã thất bại không dành được ghế thống đốc Georgia.

Với chiến thắng của bà Hyde-Smith, phe CH đã có đa số 53-47 tại Thượng Viện, bảo đảm tất cả mọi dự luật của đảng DC đưa ra tại Hạ Viện sẽ khó được Thượng Viện thông qua, cũng như bảo đảm TT Trump không thể nào bị bãi nhiệm cho dù phe DC có thể đàn hặc ông để phá uy tín của ông.

Bà Hyde-Smith cũng là phụ nữ đầu tiên được bầu làm thượng nghị sĩ tại một tiểu bang miền nam, Mississippi, một sự kiện lịch sử mà TTDC không nhắc tới, chỉ vì bà này thuộc đảng CH. Nếu bà theo DC, bảo đảm thái độ của TTDC sẽ khác rất xa, ‘hồ hởi tung hô’ đến đinh tai nhức óc luôn về việc một phụ nữ phá trần nhà bằng kính -glass ceiling.

Chẳng những vậy mà TTDC còn cố bôi bác, gọi đây là cuộc bầu mang nặng tính kỳ thị, ý nói dân da trắng đổ xô đi bầu cho bà vì ông đối thủ DC là da đen. Điều mà TTDC cũng im re không nhắc là ông da đen đó, cựu bộ trưởng của TT Clinton, đã bị dính dáng vào nhiều cuộc thưa kiện, đàn hặc, vì tham nhũng, ăn hối lộ.

TTDC cũng tìm cách giảm giá trị của chiến thắng của bà Hyde-Smith khi loan tin bà đắc cử ‘khít nút’ trong khi bà thắng tới gần 8%.

TRUMP VÀ DOW JONES

Thị trường chứng khoán Mỹ mấy ngày qua lên cơn sốt, tăng hơn 600 điểm ngày Thứ Tư 28/11 vừa qua, sau khi đã tăng khoảng 400 điểm hai ngày trước. Qua ngày Thứ Sáu, lại tăng thêm 200 điểm.

Tin buồn cho quý vị suốt ngày chửi TT Trump: Dow Jones nhẩy vọt lại vì ... TT Trump! Hay chính xác hơn, vì một câu tuyên bố của chủ tịch hệ thống Ngân Hàng Dự Trữ Mỹ, ông Jerome Powell sau khi bị TT Trump chỉ trích. Ông này lên tiếng việc tăng lãi suất sẽ chậm lại. Thế là Wall Street mở sâm banh ăn mừng.

Tại sao ông Powell lại lên tiếng như vậy trong lúc này?

Xin phép nhắc lại cho quý vị, trước đó mấy ngày, TT Trump đã công khai chỉ trích ông Powell và nói huỵch tẹt ông không đồng ý với chính sách tài chánh của ông Powell, lo tăng lãi suất quá nhanh để kềm hãm lạm phát khiến tăng trưởng kinh tế bị chậm lại.

Tăng lãi suất quá nhanh đã khiến thị trường nhà cửa trì trệ, giá nhà giảm, vì vay tiền mua nhà tốn tiền lãi nhiều hơn. Ngành địa ốc là ngành kinh tế cực kỳ quan trọng, kiểm soát thị trường vật liệu xây cất như sắt, xi măng, gỗ,... Cũng có tác động rất lớn trên thị trường hàng tiêu thụ như tủ lạnh, máy lạnh, lò bếp, máy giặt máy xấy, đồ gia dụng, TV, bàn ghế, tủ giường,... Ảnh hưởng lớn đến các ngành điện, nước, gas, ... Cả chục triệu nhân công sống với các ngành này.

Chưa kể tăng lãi suất dĩ nhiên khiến các doanh gia trì hoãn việc đầu tư kinh doanh. Kỹ nghệ xe hơi cũng bị ảnh hưởng bất lợi vì ít người mua xe trả góp hơn. Dân chúng cũng xài thẻ tín dụng bớt đi. Đối với chính quyền, cả chục ngàn tỷ công nợ cũng bị vạ lây vì tiền lãi quá lớn.

TTDC dĩ nhiên đã xúm lại khai thác chuyện TT Trump chỉ trích ông Powell để có dịp đánh Trump, cho là TT Trump lại lạm quyền, xía vào việc của Ngân Hàng Dự Trữ. Chuyện bá láp. TT Trump với tư cách tổng thống chịu trách nhiệm toàn bộ guồng máy chính quyền Mỹ tất nhiên có quyền có ý kiến, chứ ông đâu có lấy quyết định hay ngăn cản ông Powell gì đâu.

Bị tổng thống bất đồng ý, ông Powell đã tự ý ‘xét lại’, một phần cũng vì TT Trump nói không sai, tăng trưởng kinh tế chậm lại thật và thị trường chứng khoán đã rớt cả 2.000 điểm. Bây giờ thị trường chứng khoán tăng vọt lại. Ai thắc mắc về uy quyền của ông Thần Trump?

CUỘC CHIẾN TRUMP VÀ QUAN TÒA CẤP TIẾN

TT Trump ra sắc lệnh giải thích việc áp dụng luật xin tỵ nạn tại Mỹ, không cho di dân lậu đã hay sẽ vào đất Mỹ bất hợp pháp được quyền xin tỵ nạn. Chỉ những dân ở trong tình trạng hợp pháp mới có thể được quyền xin tỵ nạn.

Đúng như dự đoán, nhóm ủng hộ di dân lậu đã khởi kiện và một quan tòa San Francisco tên là Jon Tigar, do TT Obama bổ nhiệm đã dĩ nhiên bác bỏ sắc lệnh này vì “vi phạm luật do quốc hội đã ban hành”.

Đây có lẽ lại là một vấn đề phải có TCPV quyết định. Cụ nào không biết luật rõ ràng, xin đừng lạm bàn. Các cụ cần nhớ bài học ‘xương máu’ lần trước khi các cụ nhao nhao chửi Trump dốt luật, cho đến khi nội vụ lên tới Tối Cao Pháp Viện thi TCPV phán 9-0 là Trump có quyền giới hạn di trú.

Ông tòa Jon Tigar của Tòa Phá Án Khu Vực 9 –Court of Appeals, District 9-, mà trụ sở đặt tại San Francisco đã phán sắc lệnh của Trump vi phạm luật pháp. Tòa Phá Án này bao gồm các tiểu bang cực tây như Cali, Hawaii, Oregon, Washington State, Nevada,... nổi tiếng có khuynh hướng cấp tiến cực đoan nhất nước, và các tổ chức thiên tả luôn luôn tìm cách thưa kiện trong khu vực 9 này và gần như luôn luôn thắng.

Khiến TT Trump bực mình tố “lại một quyết định của một ông tòa của Obama” (decision by a Obama’s judge). Nhận định này đã bị Chánh Án Tối Cao Pháp Viện, ông John Roberts bác bỏ vì theo ông, không có quan tòa nào của Obama hay của Trump hay của Bush.

Trong tư thế Chánh Án TCPV, ông Roberts dĩ nhiên bắt buộc phải lên tiếng bênh vực tính độc lập của ngành Tư Pháp. Ngay cả TT Trump, trong tư thế tổng thống cũng không nên tố giác quan tòa như vậy, dù thực tế cho thấy quả là có chuyện các quan tòa cấp tiến do TT Clinton và TT Obama bổ nhiệm, nhất là các quan tòa khu vực 9 này, cũng như các quan tòa Maryland và New York, luôn luôn phán quyết bất lợi cho TT Trump, không phải vì họ là quan tòa của Clinton hay của Obama, ‘mắc nợ’ các ông Clinton hay Obama, mà vì trên căn bản, họ có khuynh hướng cấp tiến, do đó mới được bổ nhiệm bởi hai ông tổng thống cấp tiến nhất.

TT Trump đã khẳng định ông rất tôn trọng TP Roberts, nhưng đòi hỏi các quan tòa Khu Vực 9 cần phải có ‘common sense’, tức là hiểu thực tế chứ không thể nhắm mắt theo sách vở để lấy quyết định theo phe đảng (Xin xem chi tiết trong bài Bình Luận).

ĐẢNG DÂN CHỦ MỞ MÀN CHIẾN DỊCH ĐIỀU TRA

Dân biểu Adam Schiff, qua năm tới sẽ là chủ tịch Ủy Ban Tình Báo Hạ Viện – House Intelligence Committee- đã cho biết Hạ Viện sẽ mở cuộc điều tra về tất cả quan hệ tài chánh giữa tổ chức Trump Organization với Ả Rập Saoud và Nga để biết rõ quan hệ này như thế nào. Ông Schiff cho biết cần điều tra về quan hệ với Ả Rập Saoud để xem TT Trump “có đồng lõa với xứ này trong vụ giết nhà báo Khashoggi hay không”, trong khi cần điều tra quan hệ với Nga để xem ông Trump có giúp các đại gia Nga rửa tiền tham nhũng hay không.

Chưa ai biết ông Schiff đang tháu cáy hay sẽ làm thật. Có làm thật cũng không giản dị như vậy đâu. Quốc hội dù sao cũng có luật lệ về điều tra, không phải đảng nào nắm quyền muốn làm gì thì làm, muốn điều tra gì là điều tra. Tuy nhiên, tuyên bố của ông Schiff, dù chỉ là hù dọa, cũng cho thấy hình ảnh tương lai của Hạ Viện: không làm gì khác hơn là đi lùng phù thủy để phá TT Trump cho đến hết nhiệm kỳ của cả tổng thống lẫn Hạ Viện.

Thật ra, những trò điều tra phá rối này chỉ là những trò trẻ con, vô hại, cho các dân biểu đóng tuồng đi kiếm phiếu trong mùa bầu tới. Những người chống TT Trump vẫn chống, những người ủng hộ vẫn ủng hộ, bất kể điều tra chuyện vớ vẩn nào. Cái nguy lớn trước mắt thật sự là cuộc điều tra của công tố Mueller mà chưa ai biết ông này đã hay sẽ tìm ra chuyện gì.

ĐIỀU TRA CỦA CÔNG TỐ MUELLER

Gần một tháng sau bầu cử, vẫn chưa ai nghe tăm hơi gì về cuộc điều tra của công tố Mueller. Chẳng lẽ đến giờ này mà ông ta vẫn còn đang đi mò cua, sau cả hai năm điều tra, tốn vài chục triệu rồi?

Cho đến nay chỉ mới nghe tin anh tiểu tốt George Papadopoulos, người được TTDC tấn phong làm ‘Cố Vấn Ngoại Giao” của ông Trump, xộ khám, trình diện vô tù. Nghe khiếp đảm thật. TTDC chạy tít lớn. Vấn đề là ít người nhắc lại anh này chỉ bị kết án có… hai tuần lễ tù vì tội khai láo chuyện lắt nhắt gì đó.

Mặt khác, công tố Mueller mới đây đã tố cáo ông Paul Manafort, cựu giám đốc ủy ban vận động tranh cử của ông Trump, đã vi phạm thỏa thuận với ủy ban điều tra, do đó, ông Mueller đã xin tòa truy tố ông Manafort ngay lập tức. Không ai rõ ông Manafort đã vi phạm thỏa thuận gì.

Báo chí cũng tiết lộ ông Manafort một mặt hợp tác, thảo luận với công tố Mueller, nhưng mặt khác, cũng báo cáo đầy đủ những cuộc thương thảo này với luật sư của TT Trump. Tuy không phạm pháp gì, nhưng những báo cáo này, đặc biệt là câu hỏi của các luật sư của ông Mueller, đã giúp các luật sư của TT Trump thấy hướng đi, mũi dùi của cuộc điều tra và có dịp chuẩn bị ứng phó. Đây có lẽ là lý do thật sự công tố Mueller muốn truy tố ông Manafort ngay.

Vẫn liên quan đến ông Manafort, báo thiên tả Anh, The Guardian, tiết lộ ông Manafort mùa xuân năm 2016 đã lén gặp anh Julian Assange, chủ Wikileak, là người đã xì hàng chục ngàn emails của đảng DC trong thời gian tranh cử tổng thống năm 2016. Ông Manafort đã bác bỏ, gọi là tin phịa và ông đang cứu xét việc thưa The Guardian ra tòa. Trong khi Assange thì tuyên bố sẵn sàng đánh cá một triệu đô là The Guardian không có bằng chứng gì hết.

Sự kiện này quan trọng ở điểm nếu có thật thì công tố Mueller sẽ vồ lấy làm bằng chứng có thông đồng giữa Ban Vận Động Tranh Cử của ông Trump với Wikileak và Nga. Nhưng chuyện này khó tin vì khi đó anh Assange đang trốn / tỵ nạn trong tòa đại sứ Ecuador bên Anh, bị cảnh sát Anh gác 24/24, làm sao ông Manafort có thể ‘gặp lén’ anh Assange tại đó được.

GS Alan Dershowitz của đại học Harvard đã tiên đoán báo cáo điều tra của công tố Mueller sẽ là một bản án rất nặng nề về khiá cạnh chính trị vì nêu lên nhiều câu hỏi hàm ý tố TT Trump gian trá, nhưng không có bằng chứng gì nên TT Trump sẽ không bị truy tố tội gì hết. GS cho biết đừng ai nghĩ báo cáo của ông Mueller sẽ trung thực, không mang tính phe đảng.

Trong khi đó, TT Trump đã cho biết ông không có ý định chấm dứt hay ngăn cản cuộc điều tra của ông Mueller cho dù ông vẫn cho rằng ông Mueller và đám luật sư DC của ông ta đang đi lùng phù thủy.

Trong vấn đề liên hệ, Thượng Viện đã không thông qua được một dự luật nhằm bảo vệ công tố Mueller, không cho TT Trump giải nhiệm ông.

Dự luật do TNS CH Jeff Flake và hai TNS DC Christopher Coons và Cory Booker đưa ra, đề nghị nếu một công tố đặc biệt bị cách chức thì vấn đề sẽ phải được một quan tòa xét lại. Nếu thấy không có lý do chính đáng thì công tố đặc biệt sẽ được phục chức.

Dự luật không đưa ra biểu quyết được vì bị TNS CH Mike Lee chặn trong khi cấp lãnh đạo CH chống. Ông Lee cho biết luật này trên thực tế sẽ tạo ra một quyền lực mới ngoài ba ngành Hành Pháp, Lập Pháp, và Tư Pháp. Trong khi đó, ông Flake đã cho biết ông sẽ chống bất cứ quan tòa nào được TT Trump bổ nhiệm nếu dự luật không được thông qua.

Cần ghi nhận công tố đặc biệt là một viên chức của bộ Tư Pháp, do bộ trưởng Tư Pháp bổ nhiệm và ông chịu trách nhiệm trước bộ trưởng. Dự luật mới sẽ biến ông ta thành một công chức cực kỳ quyền thế mà cả tổng thống cũng không giải nhiệm được. Vấn đề thực sự đi xa hơn một cái luật mà đụng đến quyền hạn của tổng thống, người lãnh đạo Hành Pháp. Chuyện Lập Pháp ra luật giới hạn quyền của Hành Pháp là chuyện đụng đến Hiến Pháp. Mà cái vô lý hơn là muốn thành luật, tất nhiên là phải được tổng thống ký, là chuyện không ai nghĩ TT Trump sẽ làm. Tất cả vẫn là những màn xiếc mấy ông chính trị gia đang biểu diễn.

ĐẢNG DÂN CHỦ VÀ SÁCH LƯỢC MỚI CHỐNG TRUMP

Báo mạng Bloomberg đã viết một bài xã luận về sách lược mới của đảng DC để mong hạ được TT Trump năm 2020. Bloomberg là báo mạng của tỷ phú Michael Bloomberg, cựu thị trưởng New York. Ông này là một chính trị gia loại tắc kè, đổi màu áo như chong chóng, từng ghi danh như cử tri DC, rồi CH, rồi độc lập bây giờ lại DC. Tùy gió đổi chiều nào.

Bài xã luận bàn về thành công của DC khi chiếm gần 40 ghế Hạ Viện và 6 ghế thống đốc. Theo bài viết, đà này tiếp tục, đương nhiên là TT Trump sẽ thất cử nếu ra lại.

Bài báo cho biết DC đã thành công vì áp dụng một chiến lược chính trị mới: tránh công kích cá nhân ông Trump, cũng như phớt lờ những chiêu khiêu khích của ông ta, nhất là những câu tuýt nẩy lửa mà TTDC xúm vào bàn ra tán vào và chửi. Bloomberg cho là đảng DC đã khám phá ra những cái tuýt đó chính là những cái bẫy TT Trump giăng ra để bắt đám cấp tiến, chuyển hướng đề tài thời sự, và kích động cử tri bảo thủ của ông ta. Những ghế DC mới thắng, hầu hết đều nhờ DC áp dụng chiến thuật mới khám phá này, không đả kích cá nhân TT Trump khi đi vận động tranh cử nữa vì họ cũng đã để ý thấy dân Mỹ có vẻ chán ngán chính sách nhắm mắt đánh cá nhân ông Trump chết bỏ trong khi chẳng đưa ra được sáng kiến kinh bang tế thế nào. Chiêu bài mới của DC là chú tâm vào 1) bảo vệ Obamacare, 2) bảo vệ trợ cấp, 3) không nói đến chuyện giảm thuế, và 4) không nói gì về đàn hặc Trump hết.

DÂN CHỦ VÀ TTDC TỐ BẬY

Thượng nghị sĩ DC Brian Schatz của tiểu bang Hawaii công khai tố TT Trump đã dùng vũ khí hơi độc hóa học chống di dân đang tìm cách vào Mỹ tại Tijuana. Ông này tuýt như vậy sau khi có tin của hãng thông tấn Associated Press –AP- là cảnh sát biên giới Mỹ đã bắn bom hơi cay –tear gas- để giải tán đám đông đang tấn công cảnh sát để tràn vào đất Mỹ tại địa điểm San Ysidro. Ông viết chữ in hoa “AI ĐÃ RA LỆNH?” cho việc xử dụng vũ khí hóa học, hiển nhiên ám chỉ TT Trump đã đích thân ra lệnh đánh bom hóa học vào đám di dân.

Sau khi bị chất vấn và không có bằng chứng, ông nghị sĩ này đã xóa cái tuýt này để chuyển đề tài, hỏi tội TT Trump về tội mới: dùng hơi cay chống trẻ em. Ông giải thích ông xóa tuýt vì không biết rõ chuyện gì đang xẩy ra (nguyên văn: “I went ahead and deleted the one about chemical weapons because I just don’t know enough about what happened”). Việc làm của ông nghị sĩ này đưa ra ánh sáng hai chuyện:

-     Không biết chuyện gì đã xẩy ra nhưng cứ chửi, sai thì xóa thôi. Dù sao thì cũng cả vạn người đã đọc và phổ biến cái tin phịa rồi. Bằng chứng hiển nhiên của thái độ ‘chống chết bỏ’ bằng đủ cách. Cách này không ổn, đổi giọng, đánh kiểu khác. Không còn là TTDC phịa tin nữa mà bây giờ là thượng nghị sĩ DC phịa tin.

-     TT Obama cũng đã xài bom hơi cay thường xuyên chống những vụ tấn công biên giới, nhưng quý độc giả không hay biết gì hết. Chỉ vì đó là những chuyện phe DC và TTDC chấp nhận, giúp ỉm chuyện. Ai còn dám nói TTDC ‘khách quan’ hay ‘trung thực’?

Trong câu chuyện hơi cay này, TTDC dĩ nhiên đã phổ biến những bức hình rất ‘ý nghiã’. Trong hàng ngàn người đang chạy tán loạn, TTDC cũng chụp và đăng lên được một bức hình một bà mẹ đang lôi hai đứa con chạy. Cả mấy chục báo đăng hình này lên, kèm với lời bàn “cả nước bị sốc”. Washington Post đăng hình kèm theo chú thích “Trump thích trẻ con. Lính biên thùy của ông bắn hơi cay vào trẻ con”. Báo Baltimore Sun chạy tít kinh hơn nữa “Ngày Chúng Ta Dùng bom Hơi Cay Chống Trẻ Con”.

Câu hỏi cho quý vị: Sách lược mang trẻ con ra lam bia đỡ đạn hay làm vũ khí chính trị được các nhóm nào thi hành?

Câu trả lời: 1) khủng bố Hồi giáo cuồng tín ISIS; 2) nhóm di dân Tijuana; 3) TTDC Mỹ. Ai ủng hộ sách lược này, xin giơ tay!

Có tin cái hình trên là phịa, không biết có đúng không. Kẻ này nhìn kỹ, có thắc mắc. Hình chụp một bà lôi hai đứa nhỏ chạy vì đúng một trái bom cay, phiá sau có một thanh niên cũng đang chạy, nhưng không có vẻ chạy tránh xa bom mà chỉ là chạy đùa giỡn. Nhưng xa hơn một chút là cả một đám đông đứng tỉnh bơ, có một anh nhà báo đang quay phim hay phỏng vấn gì đó. Nếu là cảnh sát tấn công bom cay để cản đám di dân thì phải có năm ba cái bom, khói mù mịt và dân tình chạy tán loạn chứ nhỉ?

QŨY CLINTON FOUNDATION CẠN TIỀN

Báo cáo tài chánh mới đây của Quỹ Clinton Foundation cho thấy một biến chuyển lý thú nhưng chẳng có gì đáng ngạc nhiên. So sánh số tiền gây quỹ giữa năm 2014 (là năm huy hoàng của bà ‘tổng thống tương lai’ Hillary) và năm 2017 (là năm bà Hillary được mời về nhà chơi với cháu ngoại), ta thấy sau khi triển vọng thành tổng thống của bà Hillary không còn thì cũng là lúc những đóng góp vào Quỹ cũng cạn luôn.

Năm 2014, Quỹ nhận được gần 218 triệu tiền đóng góp –contributions-, qua năm 2017, chỉ còn nhận được có chưa tới 23 triệu, giảm 90%. Trong khi số tiền tặng dữ -grants- cũng rớt đài từ 114 triệu xuống còn 4 triệu, giảm 96%. Tổng cộng từ 332 triệu tuột xuống còn có 27 triệu. 

  

Sao lạ vậy nhỉ? Các tay độc tài Phi Châu, Đông Âu, đâu hết rồi? Bà Hillary tuy hết triển vọng làm tổng thống, nhưng Quỹ vẫn rất cần tiền làm chuyện phước thiện mà. Bây giờ còn ai dám cãi cái quỹ đó không phải là phương tiện mua bán ảnh hưởng với tổng thống tương lai không?

Đây là chưa nói tới các diễn văn đáng giá từ hai-ba trăm ngàn tới nửa triệu. Tự nhiên hai ông bà Clinton đọc diễn văn dở hẳn đi, không ai muốn nghe nữa nên hết được ai mời.

Hai ông bà Clinton đã bắt đầu một cuộc đi lòng vòng nói chuyện bên Canada, bán vé vô cửa. Buổi nói chuyện đầu tiên được tổ chức tại Toronto, trong một sân bóng rổ có thể chứa gần 20.000 người. Nhưng chỉ có 3.300 người mua vé tham dự. Giá vé ban đầu từ 53 đô tới 174 đô, được hạ giá nhanh chóng, đến gần giờ khai mạc, còn có 7 đô. Vẫn vắng như chùa bà Đanh.

https://diendantraichieu.blogspot.com/p/tin-van-aaa.html